Loopt je computer vast, krijg je onverklaarbare blauwe schermen of start hij soms zomaar opnieuw op? Dit soort vage klachten kunnen frustrerend zijn en de oorzaak is vaak lastig te vinden. Een van de meest voorkomende boosdoeners is defect RAM-geheugen. Dit werkgeheugen is een van de belangrijkste onderdelen van je pc en als het niet goed functioneert, leidt dat tot allerlei stabiliteitsproblemen. Gelukkig hoef je niet meteen naar de winkel te rennen voor nieuwe onderdelen. Er zijn diverse methoden om je RAM grondig te controleren op fouten.
De meest effectieve manieren om je RAM-geheugen te testen zijn via de ingebouwde Windows Geheugencontrole, het gebruik van gespecialiseerde software zoals MemTest86+, of door de modules fysiek te inspecteren en individueel te testen. Deze methoden helpen je om een geheugen defect nauwkeurig op te sporen en de stabiliteit van je systeem te herstellen.
Het proces van een ram geheugen testen kan intimiderend lijken, maar met de juiste aanpak is het voor iedereen goed te doen. In dit artikel nemen we je stap voor stap mee door vijf verschillende manieren om je geheugen te controleren, van eenvoudige softwarematige tests tot meer geavanceerde hardware-diagnostiek. Zo kun je zelf vaststellen als je geheugen de oorzaak is van je computerproblemen.
De eerste tekenen van geheugen problemen herkennen
Voordat je begint met het uitvoeren van tests, is het goed om de symptomen van een mogelijk geheugen defect te herkennen. Fouten in het RAM-geheugen manifesteren zich vaak op onvoorspelbare manieren, wat de diagnose soms lastig maakt. Als je een of meer van de volgende problemen ervaart, is de kans groot dat je RAM-modules de boosdoener zijn.
Onverwachte crashes en blauwe schermen
Het meest bekende symptoom is het “Blauwe Scherm des Doods” (BSOD) in Windows. Hoewel een BSOD vele oorzaken kan hebben, zijn fouten gerelateerd aan geheugenbeheer, zoals `MEMORY_MANAGEMENT` of `PAGE_FAULT_IN_NONPAGED_AREA`, een sterke aanwijzing. De computer kan ook zonder waarschuwing compleet vastlopen of spontaan herstarten, zelfs wanneer je geen zware taken uitvoert.
Programma’s die vastlopen of niet opstarten
Wanneer je merkt dat programma’s die voorheen stabiel draaiden nu regelmatig vastlopen, crashen of zelfs weigeren op te starten, kan dit wijzen op geheugen problemen. Het besturingssysteem probeert gegevens in het RAM te schrijven of te lezen, maar als een deel van dat geheugen corrupt is, mislukt dit proces en crasht de applicatie.
Corrupte bestanden en trage prestaties
Een ander subtieler teken is dat bestanden die je vaak gebruikt, plotseling corrupt raken. Dit gebeurt wanneer de computer probeert een bestand op te slaan, maar de data door een fout in het RAM verkeerd wordt weggeschreven naar de harde schijf of SSD. Daarnaast kan een algemene traagheid van het systeem, waarbij zelfs simpele taken lang duren, ook een indicatie zijn van problemen met geheugen. De computer is dan constant bezig met het corrigeren van fouten, wat ten koste gaat van de algehele snelheid.
De ingebouwde ram test in windows gebruiken
De eenvoudigste manier om te beginnen met een ram geheugen testen is door gebruik te maken van de tool die al in Windows is ingebouwd. Deze heet Windows Geheugencontrole (Windows Memory Diagnostic) en is verrassend effectief voor het opsporen van de meest voorkomende geheugenfouten. Het uitvoeren van deze ram test windows is een uitstekende eerste stap.
Volg deze stappen om de test te starten:
- Druk op de Windows-toets + R om het “Uitvoeren” venster te openen.
- Typ
mdsched.exein het veld en druk op Enter. - Je krijgt nu een venster met twee opties. Kies voor “Nu opnieuw opstarten en controleren op problemen (aanbevolen)“. Zorg ervoor dat je al je werk hebt opgeslagen, want de computer zal direct opnieuw opstarten.
Na de herstart begint de test automatisch. Je ziet een blauw scherm waarin de voortgang van de geheugencontrole wordt getoond. De standaardtest is meestal voldoende, maar je kunt op F1 drukken voor geavanceerde opties, zoals het kiezen van een uitgebreidere testsuite. Een uitgebreide test duurt langer, maar is grondiger in het opsporen van subtiele fouten. De computer start na afloop van de test vanzelf weer op in Windows. De resultaten worden weergegeven in een pop-upmelding rechtsonder in de taakbalk. Als je deze melding mist, kun je de resultaten terugvinden in de Logboeken (Event Viewer) onder “Windows-logboeken” -> “Systeem”, zoekend naar bron “MemoryDiagnostics-Results”.
Een diepgaande ram geheugen testen met memtest86+
Als de Windows Geheugencontrole geen fouten vindt maar je de problemen blijft ervaren, is het tijd voor een grondigere aanpak. MemTest86+ is al jaren de gouden standaard voor een diepgaand ram geheugen testen. Dit programma draait buiten Windows om, direct vanaf een opstartbaar medium zoals een USB-stick. Hierdoor kan het al het beschikbare geheugen testen zonder inmenging van het besturingssysteem.
Een opstartbare usb-stick maken
Om MemTest86+ te gebruiken, moet je eerst een opstartbare USB-stick voorbereiden. Dit klinkt technisch, maar het proces is vrij eenvoudig:
- Ga naar de officiële website van MemTest86+ en download de nieuwste versie. Kies de versie die bedoeld is voor het maken van een opstartbare USB-stick.
- Pak het gedownloade ZIP-bestand uit.
- Steek een lege USB-stick in je computer. Let op: alle gegevens op de stick worden gewist.
- Voer het meegeleverde installatieprogramma uit. Dit programma zal de USB-stick selecteren en de benodigde bestanden erop installeren om hem opstartbaar te maken.
De test uitvoeren
Met de voorbereide USB-stick kun je de test starten. Herstart je computer en zorg ervoor dat deze opstart vanaf de USB-stick. Dit doe je meestal door tijdens het opstarten op een specifieke toets te drukken (vaak F2, F10, F12 of DEL) om in het BIOS of UEFI-menu te komen. Selecteer daar de USB-stick als het eerste opstartapparaat.
MemTest86+ start automatisch en begint met het testen van je RAM. De test bestaat uit een reeks verschillende algoritmes die het geheugen op allerlei manieren belasten. Het is aan te raden om de test minstens één complete ‘pass’ te laten voltooien, wat enkele uren kan duren. Voor een nog betrouwbaarder resultaat laat je de test een hele nacht draaien. Als er fouten worden gevonden, verschijnen deze in het rood op het scherm. Elke rode regel duidt op een geheugen defect en betekent dat de betreffende RAM-module waarschijnlijk vervangen moet worden.
Fysieke inspectie en het reseaten van geheugenmodules
Soms zijn geheugen problemen niet te wijten aan een daadwerkelijk defect in de chip, maar aan een slecht fysiek contact. Stof, oxidatie of een module die niet helemaal goed in het slot zit, kan voor verbindingsproblemen zorgen. Een fysieke inspectie en het ‘reseaten’ (verwijderen en opnieuw plaatsen) van de modules is een eenvoudige maar vaak effectieve stap.
Schakel je computer compleet uit en haal de stekker uit het stopcontact. Open de zijkant van je computerkast. Voordat je componenten aanraakt, is het verstandig om jezelf te aarden door even een metalen deel van de kast aan te raken om statische elektriciteit te ontladen. Lokaliseer de RAM-modules op het moederbord. Dit zijn de lange, smalle printplaten die in speciale sloten geklemd zitten. Open de klemmetjes aan beide uiteinden van een slot, waarna de module omhoog komt en je hem eruit kunt halen.
Inspecteer de gouden contacten aan de onderkant van de module. Zien ze er schoon uit? Soms kan een zacht potloodgummetje gebruikt worden om lichte oxidatie voorzichtig weg te poetsen. Blaas ook eventueel stof uit de lege geheugensloten met perslucht. Plaats de module vervolgens stevig terug in het slot. Zorg ervoor dat de inkeping in de module overeenkomt met de nok in het slot. Druk de module recht naar beneden totdat de klemmetjes aan de zijkanten automatisch dichtklikken. Herhaal dit voor alle modules en start de computer opnieuw op om te zien of de problemen zijn verholpen.
Geavanceerd ram geheugen testen met hardware testers
Voor technici, reparatiewinkels of serieuze hobbyisten die regelmatig met computerhardware werken, kan softwarematige diagnostiek te lang duren. In dat geval bieden gespecialiseerde hardware testers een snelle en betrouwbare oplossing. Deze apparaten sluit je direct aan op het geheugenslot van het moederbord en geven via LED-indicatoren direct aan of er een probleem is met de verbindingen of de stroomtoevoer naar het geheugen.
Een goed voorbeeld voor desktopcomputers is de Desktop PC DDR4-geheugen RAM-tester. Dit type analyzer controleert de datalijnen en stroomcircuits van het DDR4-slot. Je plaatst de tester in een leeg slot, zet de computer aan, en de LED-lampjes geven de status van elke verbinding weer. Als een lampje niet brandt, is er een open circuit, wat kan duiden op een defect moederbord of een probleem met de stroomtoevoer.
Voor laptops, waar de componenten compacter zijn, is een tool zoals de DDR4/DDR5-geheugentester voor laptops een uitkomst. Deze 2-in-1 tool is geschikt voor zowel DDR4- als DDR5-laptopgeheugen en werkt op een vergelijkbare manier. Het stelt technici in staat om snel een diagnose te stellen zonder een langdurige softwaretest te hoeven draaien. Deze hardwarematige aanpak is vooral nuttig om problemen met het moederbord uit te sluiten en de focus direct op een potentieel geheugen defect te leggen.
Geheugenmodules individueel testen
Als je meerdere RAM-modules in je computer hebt en een test zoals MemTest86+ fouten aangeeft, is de volgende stap om te bepalen wélke module defect is. De meest betrouwbare manier om dit te doen, is door de modules één voor één te testen. Dit isolatieproces helpt je om de rotte appel te vinden zonder dat je alle modules hoeft te vervangen.
Het isolatieproces stap voor stap
Het proces vereist geduld, maar is zeer effectief. Schakel de computer weer compleet uit en ontkoppel de stroom. Verwijder alle RAM-modules behalve één. Plaats die ene module in het primaire geheugenslot, dat meestal wordt aangeduid als A1 of DIMM1 in de handleiding van je moederbord. Start de computer op en voer opnieuw een geheugentest uit, bijvoorbeeld met de Windows Geheugencontrole voor een snelle check of MemTest86+ voor een grondige analyse.
Als de test zonder fouten voltooit, is de kans groot dat deze module in orde is. Schakel de computer uit, vervang de geteste module door de volgende en herhaal het proces. Ga zo door totdat je een module test die fouten veroorzaakt. Die module is de boosdoener. Als je een defecte module hebt gevonden, kun je proberen deze in een ander slot te plaatsen om uit te sluiten dat het probleem in het moederbordslot zelf zit. Als de fouten meeverhuizen met de module, weet je zeker dat je een geheugen defect hebt gevonden en dat deze specifieke module vervangen moet worden.
Wat te doen na het vaststellen van een geheugen defect
Het proces van een ram geheugen testen is voltooid en je hebt de boosdoener gevonden. Wat nu? Als een van je geheugenmodules defect is, is de enige betrouwbare oplossing om deze te vervangen. Reparatie is praktisch onmogelijk en niet de moeite waard. Let bij het kopen van een nieuwe module goed op de specificaties. Zorg ervoor dat het type (bijvoorbeeld DDR4 of DDR5), de snelheid (in MHz) en de timings overeenkomen met je bestaande, werkende modules voor de beste compatibiliteit en prestaties. Raadpleeg de handleiding van je moederbord voor de ondersteunde geheugentypes.
Door systematisch te werk te gaan en de bovenstaande methoden te volgen, kun je met vertrouwen vaststellen als je RAM-geheugen de oorzaak is van je computerproblemen. als je kiest voor een snelle ram test windows, een diepgaande analyse met MemTest86+ of een fysieke inspectie, je bent nu goed uitgerust om de stabiliteit van je systeem te herstellen. Een stabiele computer begint bij betrouwbaar geheugen, en met deze kennis kun je eventuele problemen zelf opsporen en verhelpen.
